CÔNG BỐ TOP 10 DOANH NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO VÀ KINH DOANH HIỆU QUẢ NĂM 2026 – NGÀNH XÂY DỰNG

Trong khuôn khổ Chương trình Nghiên cứu về đổi mới sáng tạo và cách tân trong các ngành kinh tế chủ lực năm 2026, Viet Research phối hợp với Báo Tài chính – Đầu tư công bố Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 – Ngành Xây dựng (Top 10 Most Innovative Enterprises in Construction – VIE 10). Đây là những doanh nghiệp có tiềm năng và hiệu quả kinh doanh tốt nhờ tăng cường áp dụng và đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, cách tân.

Chương trình nhằm nâng cao nhận thức và tôn vinh tầm quan trọng của đổi mới sáng tạo, cách tân trong phát triển đất nước và doanh nghiệp.

Danh sách VIE 10 ngành Xây dựng và phương pháp nghiên cứu được đăng tải trên Cổng thông tin của Chương trình: https://vie10.vn.

Bảng 1: Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả năm 2026 – Ngành Xây dựng – Nhóm Nhà thầu xây dựng

Bảng 2: Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả năm 2026 – Ngành Xây dựng – Nhóm Nhà thầu cơ điện

Bảng 3: Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả năm 2026 – Ngành Xây dựng – Nhóm Nhà thầu Hạ tầng Xây lắp và Giao thông

Bảng 4: Top 5 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả năm 2026 – Ngành Xây dựng – Nhóm Nhà thầu Hạ tầng Điện và Hạ tầng Viễn thông

Bảng 5: Top 5 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả năm 2026 – Ngành Xây dựng – Nhóm Nhà thầu Năng lượng tái tạo

Bảng 6: Top 5 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả năm 2026 – Ngành Xây dựng – Nhóm Nhà thầu Nước và Thủy lợi

Xây dựng: Đổi mới sáng tạo đi vào năng lực vận hành

Chỉ số Niềm tin Đổi mới Sáng tạo (ISI) của nhóm ngành Bất động sản – Xây dựng đạt 75 điểm trong quý I/2026, thấp hơn 1 điểm so với mức trung bình các doanh nghiệp VIE10, VIE50 tham gia khảo sát là 76 và nằm trong vùng “Rất cao” theo thang đo chỉ số khuếch tán (Diffusion Index). Mọi giá trị vượt 50 đã phản ánh xu hướng mở rộng; vượt 75 đồng nghĩa với trạng thái lạc quan có hệ thống, không còn là dao động nhất thời.

Ở cấp độ cấu phần, P1 – Đánh giá hiện tại đạt 74, P2 – Kỳ vọng tương lai đạt 74, trong khi P3 – Cam kết đầu tư đạt 78. Cấu trúc này cho thấy tâm thế đổi mới của ngành đang có sự phân hóa đáng chú ý: doanh nghiệp vẫn thận trọng với hiện tại và triển vọng ngắn hạn, nhưng đã bắt đầu chuẩn bị nguồn lực cho chu kỳ đổi mới tiếp theo. Trong một lĩnh vực có chu kỳ vốn dài, phụ thuộc lớn vào pháp lý, tín dụng, tiến độ dự án và sức mua thị trường, điểm P3 cao hơn hai cấu phần còn lại là tín hiệu đáng chú ý, phản ánh xu hướng đầu tư có chọn lọc vào dữ liệu, công nghệ quản lý dự án, chuyển đổi số vận hành, tối ưu chi phí và nâng cao tính minh bạch trong quản trị.

Đổi mới sáng tạo trong ngành Xây dựng: Từ áp lực toàn cầu đến chuyển dịch chiến lược tại Việt Nam

Ngành Xây dựng đang bước vào giai đoạn tái định hình sâu sắc nhất kể từ cuộc cách mạng công nghiệp. Sau nhiều thập kỷ được xem là một trong những ngành kinh tế ít chuyển đổi nhất – với năng suất lao động toàn cầu chỉ tăng khoảng 1% mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình 2,8% của toàn nền kinh tế theo nghiên cứu của McKinsey Global Institute – xây dựng đang trở thành tâm điểm của một làn sóng đổi mới sáng tạo (ĐMST) mạnh mẽ, được thúc đẩy đồng thời bởi áp lực phát triển bền vững, cuộc cách mạng dữ liệu và những đòi hỏi ngày càng cao về hiệu quả vận hành.

Bức tranh toàn cầu: Đổi mới sáng tạo trở thành mệnh lệnh sống còn của nhà thầu. Trên phạm vi quốc tế, các nhà thầu hàng đầu đang đầu tư mạnh mẽ vào ba trục đổi mới chiến lược. Thứ nhất là số hóa toàn diện chuỗi giá trị xây dựng, với mô hình thông tin công trình (BIM), nền tảng quản lý dự án dựa trên đám mây và digital twin trở thành tiêu chuẩn mới – báo cáo “Reinventing Construction” của McKinsey ước tính số hóa có thể nâng năng suất ngành Xây dựng toàn cầu lên 50 – 60% trong dài hạn. Thứ hai là ứng dụng công nghệ thông minh tại công trường, bao gồm robot xây dựng, in 3D bê tông, drone giám sát thi công và cảm biến IoT cho an toàn lao động – những công nghệ này đã được các tập đoàn như Skanska, Bouygues, Obayashi và Larsen & Toubro triển khai ở quy mô thương mại. Thứ ba và mang tính cấu trúc nhất là chuyển đổi xanh: trước áp lực từ cam kết Net Zero 2050, Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của EU và các tiêu chuẩn công trình xanh ngày càng khắt khe, nhà thầu toàn cầu đang đầu tư mạnh vào vật liệu carbon thấp, mô hình xây dựng module hóa (modular construction) và kinh tế tuần hoàn vật liệu xây dựng. Bốn xu hướng: số hóa, tự động hóa, xanh hóa và mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng – đang định hình lại bản đồ cạnh tranh và tạo ra một khoảng cách năng suất ngày càng lớn giữa nhóm dẫn đầu và nhóm theo sau trong ngành xây dựng quốc tế.

Việt Nam: Một thị trường chuyển đổi với động lực nội tại mạnh mẽ. Trong dòng chảy chung đó, ngành Xây dựng Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển mình đặc biệt thuận lợi. Với quy mô thị trường xây dựng đạt trên 25 tỷ USD và tốc độ tăng trưởng kép hàng năm khoảng 7 – 8% trong giai đoạn 2020 – 2025, ngành Xây dựng giữ vai trò là một trong những trụ cột tăng trưởng của nền kinh tế. Các nhà thầu Việt Nam đang đứng trước ba lực đẩy đồng thời: làn sóng đầu tư công vào hạ tầng giao thông và đô thị trong giai đoạn 2026 – 2030, sự dịch chuyển dòng vốn FDI vào bất động sản công nghiệp đòi hỏi chuẩn quốc tế, và áp lực cạnh tranh ngày càng tăng từ các nhà thầu nước ngoài tham gia thị trường trong nước. Ba lực đẩy này cộng hưởng với cam kết Net Zero 2050 của Chính phủ và chiến lược quốc gia về chuyển đổi số, tạo ra một môi trường thúc đẩy đổi mới sáng tạo mạnh mẽ chưa từng có trong lịch sử ngành Xây dựng Việt Nam.

Câu hỏi đặt ra là: các nhà thầu Việt Nam đang phản ứng như thế nào trước những lực đẩy này? Họ đã đi xa đến đâu trên hành trình đổi mới sáng tạo, ưu tiên đầu tư vào đâu, đang ứng dụng những công nghệ gì, và nhìn nhận như thế nào về vai trò của ĐMST trong chiến lược phát triển dài hạn? Kết quả Khảo sát Doanh nghiệp VIE Quý I.2026 của Viet Research cung cấp những câu trả lời cụ thể và đáng khích lệ. Bức tranh hiện ra qua các dữ liệu khảo sát cho thấy ngành Xây dựng Việt Nam không còn ở vị thế của ngành “đi sau” như định kiến trước đây, mà đang chủ động thiết lập một lộ trình chuyển đổi có chiến lược, có hệ thống và đang tăng tốc.

Đổi mới sáng tạo trong ngành Xây dựng Việt Nam: Số hóa dẫn dắt đầu tư và tái cấu trúc năng lực

Kết quả Khảo sát Doanh nghiệp VIE Quý I.2026 của Viet Research vẽ nên một bức tranh rõ nét và tích cực về quỹ đạo đổi mới sáng tạo (ĐMST) của các nhà thầu xây dựng Việt Nam. Trên cả hai trục then chốt – ưu tiên đầu tư và năng lực công nghệ đang triển khai – ngành Xây dựng đang thể hiện một chiến lược chuyển đổi có chủ đích: lấy số hóa làm đòn bẩy nâng cao hiệu quả vận hành trước, từng bước tích hợp các công nghệ chiều sâu để mở rộng năng lực cạnh tranh dài hạn.

Ưu tiên đầu tư đang được tái định hình theo hướng thực dụng và có hệ thống. Dữ liệu cho thấy 83% doanh nghiệp dành ngân sách ĐMST cho ứng dụng công nghệ số, 78% đầu tư vào cải tiến quy trình sản xuất, và 62% chú trọng đào tạo nội bộ và phát triển nhân lực sáng tạo. Đây là một cấu trúc ưu tiên rất đáng khích lệ: thay vì chạy theo các xu hướng công nghệ đơn lẻ, các nhà thầu đang đầu tư đồng bộ vào bộ ba công nghệ – quy trình – con người, vốn là nền tảng cho mọi chương trình chuyển đổi bền vững. Tỷ lệ 48% doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới – một con số đáng chú ý đối với ngành truyền thống vốn được xem là thâm dụng vốn cố định – cho thấy tư duy đổi mới sản phẩm đã bắt đầu thâm nhập vào chuỗi giá trị xây dựng, từ vật liệu mới đến mô hình thiết kế tích hợp. Việc chỉ 28% doanh nghiệp lựa chọn mua lại công nghệ từ bên ngoài phản ánh xu hướng các nhà thầu ưu tiên xây dựng năng lực nội sinh thay vì phụ thuộc giải pháp ngoại nhập – một dấu hiệu trưởng thành về chiến lược công nghệ.

Nền tảng quản trị số đã đạt độ phổ cập cao, tạo bệ phóng cho lớp công nghệ tiếp theo. Ở chiều ứng dụng thực tế, 88% doanh nghiệp đã triển khai ERP/CRM/HRM và 87% sử dụng phần mềm kế toán chuyên dụng. Đây là những con số ấn tượng, cho thấy nền tảng số hóa quản trị trong ngành Xây dựng đã đạt ngưỡng phổ cập tương đương các ngành dịch vụ tiên tiến. Điện toán đám mây hiện diện tại 58% doanh nghiệp – một tỷ lệ phản ánh sự sẵn sàng về hạ tầng để triển khai các lớp ứng dụng phức tạp hơn. Đáng chú ý nhất, các công nghệ chiều sâu vốn được xem là đặc trưng của Công nghiệp 4.0 đang vượt ngưỡng ứng dụng có ý nghĩa: IoT/cảm biến đạt 55%, AI/phân tích dữ liệu đạt 52%, và tự động hóa quy trình (RPA) đạt 38%. Việc hơn một nửa doanh nghiệp xây dựng đã ứng dụng AI và IoT là một bước nhảy đáng kể so với mức trung bình toàn ngành tại các thị trường mới nổi, cho thấy các nhà thầu Việt Nam đang chủ động đón đầu công nghệ thi công thông minh, giám sát công trường thời gian thực và tối ưu hóa nguồn lực bằng dữ liệu.

Lộ trình hai lớp đang định hình lợi thế cạnh tranh mới. Bức tranh tổng thể cho thấy ngành Xây dựng đang vận hành một chiến lược chuyển đổi số hai lớp rất bài bản: lớp nền tảng quản trị đã được số hóa gần như toàn diện, đóng vai trò tạo ra dữ liệu sạch và quy trình chuẩn hóa; lớp công nghệ thông minh đang bước vào giai đoạn mở rộng thực dụng, chuyển từ thử nghiệm sang ứng dụng có mục tiêu cụ thể. Đây chính xác là trình tự đúng mà các chương trình chuyển đổi số thành công trên thế giới đều tuân theo – không thể vận hành AI nếu chưa có dữ liệu chuẩn hóa từ ERP, và không thể tự động hóa quy trình nếu quy trình chưa được số hóa minh bạch.

Triển vọng phía trước. Khoảng cách giữa lớp nền tảng quản trị (87–88%) và lớp công nghệ chiều sâu (38–55%) không phải là điểm yếu – đó là dư địa tăng trưởng. Làn sóng cạnh tranh tiếp theo trong ngành Xây dựng Việt Nam sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết mở rộng lớp công nghệ chiều sâu và chuyển hóa các công cụ số thành năng lực vận hành thực chất: rút ngắn tiến độ thi công, tối ưu chi phí vật tư, nâng cao chất lượng công trình và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG ngày càng nghiêm ngặt từ chủ đầu tư trong và ngoài nước. Với nền tảng đã được thiết lập vững chắc trong giai đoạn 2024 – 2026, ngành Xây dựng Việt Nam đang ở vị thế thuận lợi để bước vào chu kỳ tăng trưởng dựa trên năng suất và công nghệ trong nửa cuối thập kỷ.

Đổi mới sáng tạo trong ngành Xây dựng Việt Nam: Đồng thuận chiến lược cao, xanh hóa và AI định hình 5 năm tới

Tiếp nối bức tranh tích cực về năng lực số hóa hiện tại, kết quả Khảo sát Doanh nghiệp VIE Quý I.2026 của Viet Research tiếp tục hé lộ một chỉ dấu quan trọng hơn về quỹ đạo phát triển của ngành Xây dựng Việt Nam: sự đồng thuận chiến lược ở mức cao đối với vai trò của đổi mới sáng tạo (ĐMST) và một tầm nhìn rõ ràng về các động lực tăng trưởng giai đoạn 2026 – 2030. Đây là tín hiệu cho thấy ngành đã bước qua giai đoạn “thử nghiệm có chọn lọc” để tiến vào chu kỳ chuyển đổi mang tính cấu trúc.

Đổi mới sáng tạo đã được nâng tầm thành ưu tiên chiến lược trong nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp. Có tới 80% nhà thầu được khảo sát xếp ĐMST vào nhóm ưu tiên chiến lược trong tầm nhìn 5 năm tới – trong đó 30% xem là trụ cột sống còn và 50% xem là động lực chiến lược cần được đầu tư bài bản. Đây là mức đồng thuận đặc biệt cao đối với một ngành vốn được xem là thận trọng, thâm dụng vốn cố định và có chu kỳ đầu tư dài. Đáng chú ý, chỉ 2% doanh nghiệp xếp ĐMST vào nhóm “yếu tố hỗ trợ vận hành” – một con số rất thấp, cho thấy tư duy coi đổi mới là hoạt động phụ trợ gần như đã không còn chỗ đứng trong cộng đồng doanh nghiệp xây dựng. Sự dịch chuyển nhận thức này có ý nghĩa nền tảng: khi ĐMST được xác lập ở cấp chiến lược, nguồn lực, nhân sự và cam kết của ban lãnh đạo sẽ được phân bổ một cách hệ thống thay vì rời rạc theo từng dự án.

Tầm nhìn 5 năm tới được dẫn dắt bởi bộ ba xanh hóa – AI – IoT. Khi được hỏi về các xu hướng đổi mới sẽ ảnh hưởng lớn nhất đến ngành, 95% doanh nghiệp lựa chọn chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn – gần như một sự đồng thuận tuyệt đối. AI và tự động hóa quy trình đứng thứ hai với 75%, theo sau là IoT và công nghiệp 4.0 với 58%. Ba xu hướng cùng vượt ngưỡng 50% phản ánh một định hướng chiến lược trưởng thành và phù hợp với chuẩn mực quốc tế. Đối với chuyển đổi xanh, áp lực đến từ cả ba phía: chủ đầu tư yêu cầu công trình đạt chuẩn xanh (LEED, EDGE, LOTUS), khách hàng cuối ngày càng đề cao yếu tố bền vững, và các tiêu chuẩn xuất khẩu vật liệu xây dựng đang được siết chặt theo cơ chế CBAM của EU. Việc 95% nhà thầu đã chủ động nhận diện đây là xu hướng số một cho thấy ngành đang ở thế chủ động đón đầu thay vì phản ứng thụ động.

Chu kỳ nâng cấp kép đang định hình lợi thế cạnh tranh mới. Sự kết hợp giữa xanh hóa (chuẩn bền vững) và AI/IoT (chuẩn thông minh) cho thấy ngành Xây dựng đang bước vào chu kỳ nâng cấp song song trên hai trục: vừa tối ưu hiệu quả vận hành thông qua công nghệ thông minh, vừa tái cấu trúc năng lực theo chuẩn phát triển bền vững. Đây là mô hình chuyển đổi mà các thị trường tiên tiến như Singapore, Hàn Quốc và các nước Bắc Âu đang theo đuổi, và việc doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận đúng hướng ngay từ giai đoạn đầu là một lợi thế chiến lược đáng kể.

Triển vọng phía trước. Với 80% doanh nghiệp đã xác lập ĐMST là ưu tiên chiến lược và một tầm nhìn công nghệ rõ ràng cho 5 năm tới, ngành Xây dựng Việt Nam đang ở thời điểm thuận lợi để chuyển hóa cam kết chiến lược thành năng lực vận hành thực chất. Làn sóng cạnh tranh tiếp theo sẽ thuộc về những nhà thầu biết chuyển đổi từ số hóa nền tảng sang đổi mới năng lực chiều sâu – biến công nghệ thông minh và tiêu chuẩn xanh thành đòn bẩy nâng cao năng suất, chất lượng công trình và vị thế trong chuỗi giá trị xây dựng khu vực.

Bức tranh tổng thể từ Khảo sát Doanh nghiệp VIE Quý I.2026 của Viet Research cho thấy ngành Xây dựng Việt Nam đang ở thời điểm bản lề của một chu kỳ chuyển đổi mang tính cấu trúc. Ba tín hiệu cùng hội tụ – nền tảng số hóa quản trị đã đạt độ phổ cập cao, 80% doanh nghiệp xác lập đổi mới sáng tạo là ưu tiên chiến lược, và sự đồng thuận rõ ràng về bộ ba xanh hóa – AI – IoT – đã tạo nên một định hướng phát triển vừa thực dụng vừa có tầm nhìn dài hạn. Đây là nền móng quan trọng để các nhà thầu Việt Nam thu hẹp khoảng cách năng suất với chuẩn khu vực, đồng thời chủ động nắm bắt cơ hội từ làn sóng đầu tư hạ tầng và yêu cầu chuẩn xanh ngày càng cao. Thành công trong giai đoạn 2026 – 2030 sẽ thuộc về những doanh nghiệp biết chuyển hóa cam kết chiến lược thành năng lực vận hành thực chất, biến công nghệ thành đòn bẩy nâng cao chất lượng công trình và vị thế cạnh tranh trong chuỗi giá trị xây dựng khu vực.

Lễ Công bố và Vinh danh các doanh nghiệp trong Danh sách Top 10 Doanh nghiệp Đổi mới sáng tạo và Kinh doanh hiệu quả 2026 – Ngành Xây dựng sẽ được tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam 2026 – “Sáng tạo để Tăng trưởng, Xanh để Bền vững”  tại Khách sạn InterContinental Hanoi Landmark72 vào ngày 26 tháng 6 năm 2026 và được đăng tải tại cổng thông tin của Chương trình https://vie10.vn/ và trên các kênh truyền thông đại chúng.

Chỉ số Niềm tin Đổi mới Sáng tạo (Innovation Sentiment Index – ISI) là công cụ đo lường tâm lý và kỳ vọng của lãnh đạo doanh nghiệp đối với hoạt động đổi mới sáng tạo, được Viet Research nghiên cứu và xây dựng theo phương pháp tính toán chỉ số khuếch tán (Diffusion Index) được nhiều tổ chức uy tín như Bloomberg, IHS Markit… áp dụng khi tính chỉ số nhà quản trị mua hàng PMI. Khác với các chỉ số truyền thống đo lường kết quả đầu ra, ISI tập trung vào ba trụ cột tâm lý cốt lõi: đánh giá hiện tại (P1), kỳ vọng tương lai (P2) và cam kết đầu tư (P3) – phản ánh toàn bộ hành trình từ “đã làm gì” đến “tin vào điều gì” và “sẵn sàng chi bao nhiêu”. Chỉ số được tính theo thang từ 0 đến 100, trong đó mọi giá trị trên 50 đều cho thấy xu hướng mở rộng đổi mới, còn dưới 50 là tín hiệu thận trọng hoặc thu hẹp. (https://baodautu.vn/cong–bo–chi–so–niem–tin–doi–moi–sang–tao–isi–quy–i2026–phong–vu–bieu–moi–cho–nen–kinh–te–viet–nam–d594149.html)